“Alleen grond, zon en water nodig”

DSCN2473Een smal pad naar La Union, één van de andere nederzettingen van de vredesgemeenschap, is enkel te voet of met de muilezel begaanbaar. Net als in de andere nederzettingen is hier een agrarisch centrum. Ook wil men hier zijn eigen zadenbank aanleggen.

DSCN2448Javier Antonio Sanchez leidt ons rond op zijn plantage. De 6 hectare is eigenlijk van zijn zus, maar omdat die nu in de stad woont, bewerkt hij intussen het land. Een derde is voorzien voor cacaobomen. De cacao verkoopt hij op de markt. “Deze streek is altijd al een cacaostreek geweest, de cacao is onze identiteit”, zo vertelt hij.

Maar Javier oogst nog heel wat meer dan enkel cacao. Met zichtbaar heel veel liefde vertelt hij ons over zijn leven als landbouwer. Het is duidelijk dat hij hierover uren kan doorgaan. Hij vertelt ons alles over zijn fruitbomen, zoals papaya, maracuya, appelsienen, bananen, zapote,… Wanneer je moet zaaien, wanneer de vruchten rijp zijn, hoe hij biologisch bemest, etc. Alles wat hij weet over de landbouw heeft hij geleerd van zijn vader, die het geleerd heeft van zijn vader. Campesino zijn is meer dan een bron van inkomsten, het is een levenswijze. Op een ander deel verbouwt Javier maïs, bonen, yuca en rijst. “Altijd in deze volgorde”, zegt hij. “Om het land vruchtbaar te houden.”

In zijn proteïnenenbank verbouwt hij gewassen die als voedsel dienen voor de dieren. Daarnaast heeft hij een groot aantal medicinale planten als prima middel tegen de meeste gewone ziektes en koorts. Javier kent ze allemaal vanbuiten.

Javier teelt niet alleen gewassen, hij heeft ook heel wat dieren. “Het is een integrale boerderij.” Een paar koeien, meer heeft hij niet nodig, zegt hij. “Wat heb je aan honderd koeien? Enkele volstaan om genoeg melk te hebben voor de familie, kaas en boter te maken. Kippen zorgen voor eieren. Varkens, eenden en kalkoenen gaan regelmatig in de pot. De muilezels zijn voor een boerenfamilie in de bergen van levensbelang voor transport en werk op het veld. Deze dieren worden dan ook met veel respect behandeld. “Lastdieren zijn voor ons wat een auto is voor iemand in de stad.”DSCN2401

Maar ook het boerenleven van Javier, waar hij zo van houdt, staat onder zware druk. Niet door één, maar door een heel aantal bedreigingen, waarvan moeilijk is te zeggen welke groter is dan een andere.

15 jaar geleden was er hier zo goed als geen coca. Maar sinds 2005 zijn er steeds meer campesinos die zich hebben laten verleiden door de hoge opbrengsten en ruilen hun zelfvoorzienendheid in voor een lucratieve cocateelt. De guerrilla, maar vooral de paramilitairen zijn erg geïnteresseerd om de coca te kopen.Via het leger die de controle heeft over de grote havens, douane en overheden zijn zij veel beter in staat om de coca het land uit te krijgen.

Het probleem voor Javier is de RoundUp die in naam van de strijd tegen de drugs over de plantages wordt gesproeid. Aangezien de overheid via de paramilitairen mee profiteert van de cocahandel, is de strijd tegen de drugs, gefinancierd door de Verenigde Staten, veelal niet meer dan een schijnvertoning. De gifstoffen worden opzettelijk niet op de cocaplantages, maar wel op de vlakbij liggende velden van de campesinos gesproeid. In de nederzettingen La Esperanza en Mulatos verloren de campesinos vorig jaar op die manier niet alleen de oogsten voor hun eigen levensonderhoud, maar ook hun cacao. Bovendien zijn de gronden voor jaren vervuild en niet meer geschikt voor de biologische cacaoteelt.

Sinds kort is het product RoundUp fel besproken en voorlopig is het gebruik ervan ook in Colombia opgeschort.

Niet alleen voor de cocateelt willen de paramilitairen de controle over deze streek. Ze zijn bezig met het opkopen van zoveel mogelijk gronden van kleine campesinos. Vandaag willen ze die vooral voor de grootschalige veeteelt, maar ze zijn zich zeer goed bewust van de enorme rijkdommen die onder de grond zitten, vooral petroleum en steenkool. Als binnenkort de grote multinationals hier neerstrijken, kunnen ze de grond doorverkopen aan een veel betere prijs. Ook de bedrijven zelf geven er de voorkeur aan dat ze hun activiteiten kunnen beginnen op een plaats zonder teveel sociale weerstand…

Boeren die hun gronden niet willen verkopen worden regelmatig bedreigd. Een groot probleem hierbij is dat van het kadaster. Veel van de campesinos, ook in de vredesgemeenschap, bewonen huizen van mensen die in vroegere jaren zijn gevlucht. Ze hebben dus geen eigendomstitel en bijgevolg geen rechten. Anderzijds is de vredesgemeenschap ook niet erg geïnteresseerd in deze ‘vellen papier’ omdat dit ook zou betekenen dat ze belasting moeten betalen. Wie belasting betaalt, heeft het recht ook diensten terug te krijgen van de staat. En dat is voor de leden van de vredesgemeenschap hoegenaamd niet het geval. Waarom zouden we dan belastingen betalen? Ze geloven ook niet dat een officieel document veel verschil zal maken in hun strijd voor hun gronden.

De vredesgemeenschap heeft een ‘universidad campesina’. Het is niet zozeer een echte universiteit, maar wel een event dat een drietal keer per jaar wordt georganiseerd. De bedoeling ervan is dat verschillende boerengemeenschappen ervaringen kunnen uitwisselen over bijv. gewassen. Een deel van de universidad campesina is de oprichting van een zadenbank. Op die manier willen de leden van de gemeenschap hun eigen inheemse zaden bewaren en beschermen. Het project is nog maar net opgestart en er is nog veel werk aan de winkel, maar ze begrijpen allemaal heel goed hoe belangrijk dit is. “Onze eigen zaden zijn fundamenteel voor ons, boeren”, zegt Javier. Ook dat zou wel eens kunnen veranderen. Een aantal jaren geleden voerde de vorige Colombiaanse overheid een nieuwe wet in die boeren verplichtte om gecertificeerde zaden te gebruiken, die zo goed als uitsluitend worden geproduceerd door grote multinationals als Monsanto. Nota bene dezelfde die de velden van de campesinos met giftige stoffen kapot maken. In andere streken werden toen tonnen rijst en maïs vernietigd enkel en alleen omdat die niet gecertificeerd was. In 2013 braken zware protesten uit van campesinos uit heel Colombia. Ze hadden een sterk argument. De overheid is verplicht inheemse en/of boerengemeenschappen te conulteren als ze een nieuwe wet wil invoeren die een impact zal hebben op deze gemeenschappen. Dat was niet gebeurd. Onder die druk heeft de huidige regering de wet voorlopig opgeschort. Maar ze kan op elk moment opnieuw worden geactiveerd. De vrijhandelsakkoorden met de Verenigde Staten en Europa maken de dreiging alleen maar groter.

Op veel hulp van de overheid moeten de campesinos niet rekenen. “Als we hulp vragen, zijn militairen het enige wat we krijgen, zogezegd voor de veiligheid. Maar die hebben we niet nodig.”

Ook de klimaatverandering voelt Javier hier al zeer hard. “Vroeger was het hier zomer van november tot april. Van mei tot oktober was het regenseizoen. Begin mei werd hier telkens een feest gehouden voor het begin van de regenval. Maar dat gebeurt niet meer. Want het is toch elk jaar anders. “Soms is het twee maanden zomer, dan regen, dan weer zomer. Soms is het een paar maanden winter.” Het probleem is dat de campesinos, die vroeger de natuur door en door kenden, vandaag het weer niet meer kunnen voorspellen. Dat kan nefast zijn voor het zaaien en oogsten.

Maar er zijn plaatsen waar het nog veel erger is, zegt Javier. Voor hem is het simpel, plaatsen die getroffen worden door droogte, zijn er het ergst aan toe. “Water is het belangrijkste wat er is. Water is leven. Als je water hebt, heb je geen honger.”

DSCN2445“Ik weet niet wat de ‘groten’ doen om het probleem op te lossen, maar wij hier doen ons best om de aarde leefbaar te houden, de natuur te beschermen, bomen te planten, het water zuiver te houden. Al is het maar een druppel op een hete plaat, we doen wat we kunnen. En ik ben er zeker van dat steeds meer mensen dat zullen doen.”

“We vragen echt niet veel, enkel een stuk grond, zon en zuiver water, dat is alles wat we nodig hebben om een gelukkig leven te hebben.”

Advertisements

One thought on ““Alleen grond, zon en water nodig”

  1. Sus Van Olmen

    Opnieuw een verslag van de delegatie in Colombia! Ditmaal over het verblijf in het gehucht La Unión.

    “We vragen echt niet veel, enkel een stuk grond, zon en zuiver water. Dat is alles wat we nodig hebben om een gelukkig leven te hebben.” Dat zijn de woorden van Javier Antonio Sanchez, een lid van de Vredesgemeenschap, die het ‘agrarisch centrum’ leidt in het gehucht La Unión.

    Ik mocht dit prachtige gehucht ook bezoeken. Vooral het prachtig uitgebouwd ‘agrarisch centrum’ dat dienst doet als centrum voor opleiding van jonge boeren is ronduit indrukwekkend. En Javier is bovendien een schitterende redenaar.

    La Unión is zeker een plaats om zijn hart te verliezen!

    Van harte,

    Sus

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s